Doelgroepen

R95 is gespecialiseerd in verschillende doelgroepen, nl.:

Mensen met een autismespectrumstoornis (PDD-NOS, Asperger
en klassiek autisme)

Autisme is een handicap met vele gezichten en het is een handicap die niet meteen zichtbaar is. Vroeger dacht men dat alleen mensen met een verstandelijke handicap autistisch konden zijn. Tegenwoordig wordt autisme als grotendeels onafhankelijk van de intelligentie beschouwd. Doordat de stoornis zich in vele gradaties en varianten voordoet, bestaat er niet zoiets als typisch autistisch gedrag. Dit bemoeilijkt de (h)erkenning. Bij mensen met autisme ontbreekt íets, maar dat iets is onzichtbaar.

Het anders-zijn van mensen met autisme gaat vaak schuil achter een gewoon uiterlijk, maar wie samenleeft of samenwerkt met iemand met autisme, merkt al gauw dat autisme fundamenteel ingrijpt in het leven van en met die persoon, hoe subtiel het autisme ook aanwezig is. De andere manier van denken en reageren van mensen met autisme is een handicap in onze samenleving. De oorzaak daarvan is gelegen in het feit dat onze samenleving net die vaardigheden waardeert die bij mensen met autisme minder ontwikkeld zijn zoals: flexibiliteit, invoelingsvermogen en sociale knowhow.

Volgens de meest recente wetenschappelijke inzichten is autisme een prikkelverwerkingsstoornis, ook wel informatieverwerkingsstoornis genoemd. Een andere term die veel wordt gebruikt, is ontwikkelingsstoornis. Hiermee wordt een stoornis in de ontwikkeling van de hersenen aangeduid. Volwassenen met autisme merken zelf dat de prikkelverwerking in hun hersenen niet optimaal verloopt, waardoor allerlei problemen ontstaan die enigszins vergelijkbaar zijn met de problematiek van mensen met niet-aangeboren hersenletsel. Het lijkt voornamelijk een neurologische stoornis te zijn, met gevolgen voor het dagelijks en psychisch functioneren. Autisme is daardoor een indringende handicap. Normaal of hoogbegaafde mensen met autisme hebben, door hun autisme, veelal te maken met een complexe problematiek. De kenmerken binnen het autisme verhouden zich in de praktijk bij iedereen weer anders. Vaak verhindert het autisme dat iemand functioneert of kan functioneren op het niveau van de aanwezige verstandelijke mogelijkheden.

Expertise R95

R95 heeft veel ervaring in het werken met mensen met een autismespectrumstoornis, zowel op het gebied van zorg (R95 Routes naar Zorg) als op het gebied van werk (R95 Routes naar Werk).

Mensen met een aandachtstekortstoornis (ADHD of ADD)

Als het gaat om aandachtstekortstoornissen kan men door de verscheidenheid in de uitingsvormen spreken van een spectrum, afhankelijk van waar het accent ligt. Iemand met een aandachtstekortstoornis heeft onder andere veel moeite met het inrichten van zijn of haar omgeving en zijn of haar werkzaamheden. Het probleem zit hem vooral in het vasthouden van de aandacht; iemand met een aandachtstekortstoornis wordt gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels en reageert direct op prikkels uit de omgeving.

ADHD wordt in het diagnostisch handboek DSM-IV-TR beschreven als bestaande uit drie verschillende types:

Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, overwegend onoplettende type

Dit is het type waarbij vooral sprake is van ernstig en aanhoudend aandachtstekort (moeite om de aandacht in het hier-en-nu te houden, dromerig type). Dit wordt ook wel het ADD type genoemd. Mensen met ADD hebben een rustig, stressarm leven nodig om alles te kunnen overzien. Als het echter te saai wordt, dan raken ze ongemotiveerd, traag en moe. Zij zoeken om deze reden ook vaak spanning op. Bij inspiratie of spanning kunnen ze in een hyperfocus raken. Ze kunnen dan net als mensen met ADHD tijdelijk hyper overkomen

Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, het overwegend hyperactieve
en impulsieve type

Hier is vooral sprake van ernstige en aanhoudende impulsiviteit en hyperactiviteit. Hyperactiviteit kan zich uiten door lichamelijke onrust, maar ook door innerlijke onrust. Bij hyperactiviteit kan er sprake zijn van overmatige beweeglijkheid. De beweeglijkheid kan in verschillende situaties ontstaan of verergeren. Over het algemeen zijn dat situaties met stress of in een situatie waarin veel prikkels moeten worden verwerkt.
Bij impulsiviteit kunnen handelingen die eenmaal in gang zijn gebracht niet meer goed worden gestopt en moeten die eerst worden afgemaakt. Er kan vaak minder goed onderscheid worden gemaakt tussen belangrijke en minder belangrijke zaken. Door impulsiviteit kunnen veel problemen ontstaan (eerst doen en dan denken), omdat iemand de consequenties van zijn/haar daden niet kan overzien. Hierdoor kunnen sommige mensen met ADHD betrokken raken bij antisociale en/of criminele activiteiten.

Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, het gecombineerde type

Zowel de problemen van het onoplettende als het hyperactieve type zijn aanwezig. Dit type ADHD komt het meest voor.

Expertise R95

Bij R95 is veel expertise aanwezig op het gebied van AD(H)D, zowel op het gebeid van zorg (R95 Routes naar Zorg) als werk (R95 Routes naar Werk). Er zijn coaches en consulenten werkzaam die zelf de diagnose hebben en er werken mensen die een kind of een partner hebben met AD(H)D. Deze mensen zijn zogenaamde ervaringsdeskundigen. Daarnaast werken er bij R95 coaches en consulenten die al jaren (sommigen al meer dan 15 jaar) ervaring hebben in het werken met mensen met AD(H)D.

Ouderen met autisme

Als een volwassene met autisme een diagnose krijgt, is dat het beginpunt van een lang traject om inzicht te krijgen in de eigen problematiek en ermee om te leren gaan. Dat gaat niet vanzelf; over volwassenen met autisme is nog niet zoveel bekend en er is nauwelijks informatie over beschikbaar. Boeken over autisme gaan meestal over kinderen en hun gedrag, terwijl het bij volwassenen vooral gaat om verschijnselen en innerlijke beleving. Volwassenen vinden vaak herkenning in autobiografieën van andere mensen met autisme en bij forums op het internet waar volwassenen met autisme ervaringen en informatie uitwisselen. Voorbeelden hiervan zijn AutSider en Autivrouw.

Wanneer de puzzelstukjes op hun plek beginnen te vallen krijgt de persoon met autisme eindelijk inzicht in de problemen die hij of zij elke dag ervaart en die een naam blijken te hebben. Hierdoor kan het verleden vanuit een totaal ander perspectief worden bezien en kan er inzicht ontstaan met betrekking tot alle moeilijkheden die hij of zij gedurende zijn of haar leven heeft ervaren. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan opleidingen die afgebroken zijn, banen die kwijt zijn geraakt, relaties die niet goed bleken te lopen en gevoelens van afwijzing en eenzaamheid die regelmatig werden ervaren. Omdat een wat ouder iemand al een heel leven achter zich heeft, is een diagnose op latere leeftijd heel ingrijpend. Het brengt een rouwproces met zich mee met veel verdriet over alle gemiste kansen en verkeerd gelopen situaties. Daarnaast ontstaat vaak het besef over de last die iemand de omgeving kan bezorgen, gepaard gaand met gevoelens van onmacht en verdriet daarover. Als iemand meer inzicht krijgt in de verschijnselen die met autisme samenhangen, zoals prikkelgevoeligheid, overprikkeling en een gebrek aan structuur en overzicht, kunnen er praktische oplossingen worden bedacht waardoor hij of zij meer grip kan krijgen op zijn of haar problemen. Verder ontstaat er door een diagnose na verloop van tijd vaak ruimte voor zelfacceptatie en begrip bij de omgeving. De persoon met autisme krijgt dan meestal het gevoel dat hij of zij niet meer zo enorm hard hoeft te vechten om net zo te worden als andere mensen. Dit kan een grote mate van rust met zich meebrengen.

Expertise R95

R95 heeft veel expertise en ervaring in het werken met mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) die op latere leeftijd zijn gediagnosticeerd, zowel op het gebied van zorg (R95 Routes naar Zorg) als op het gebied van werk (R95 Routes naar Werk). Er zijn bij R95 coaches en consulenten werkzaam die zelf de diagnose hebben. Voornoemde mensen zijn zogenaamde ervaringsdeskundigen. Daarnaast werken er bij R95 coaches en consulenten die al jaren (sommigen al meer dan 15 jaar) ervaring hebben in het werken met mensen met een ASS.

Mensen met een licht verstandelijke beperking

Tegenwoordig wordt steeds meer gebruik gemaakt van de term LVB (Licht Verstandelijk Beperkt: IQ tussen de 50 en 70), wanneer er gesproken wordt over de doelgroep mensen met een lichte verstandelijke handicap of zwakbegaafdheid én bijkomende problematiek. Men pleit ervoor de nadruk te verschuiven van het IQ naar de mate van ondersteuningsbehoefte. Hierdoor worden ook mensen met een IQ tussen de 70 en 85, wanneer zij beperkingen in hun sociaal aanpassingsvermogen ervaren, tot de groep 'licht verstandelijk beperkt' gerekend.

Ontwikkeling

De cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van mensen met een LVB lopen vaak niet gelijk. Mensen met een verstandelijke beperking maken dezelfde emotionele ontwikkelingsfasen door als mensen zonder verstandelijke beperking. Het verschil ligt in de duur van bepaalde fasen en in het uiteindelijk bereikte niveau van de ontwikkeling. Om een cliënt aan te spreken op het niveau dat bij hem of haar past, is het noodzakelijk om zowel een goed beeld te hebben van zijn of haar cognitieve niveau als van zijn of haar sociaal- emotionele ontwikkeling. Het verkeerd inschatten hiervan, leidt tot over- dan wel onderschatting. Onder- en overschatting vormt een verhoogd risico met betrekking tot de ontwikkeling van probleemgedrag.

Problematiek

Doordat mensen met een LVB geen uiterlijke kenmerken hebben waaraan hun beperking te herkennen is, worden zij vaak op een te hoog niveau ingeschat. De omgeving verwacht dan teveel van hen, wat leidt tot frustratie en faalervaringen. Door het beperkte vermogen tot zelfreflectie overschatten mensen met een LVB de eigen mogelijkheden ook regelmatig en hebben zij veelal irreële ambities. Mede door hun onvermogen adequaat op situaties te reageren (afwijkende sociale informatieverwerking) en overschatting door anderen en zichzelf, hebben mensen met een LVB vaak negatieve ervaringen in het sociale verkeer, waardoor zij veelal een negatief zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen hebben.

Ondersteuningsbehoefte

De mate waarin mensen met een LVB behoefte hebben aan ondersteuning varieert en is afhankelijk van het functioneren, de leefomgeving en bijkomende problematiek zoals leerproblemen of psychiatrische problematiek. Het merendeel van de mensen met een LVB functioneert prima in de maatschappij en heeft geen professionele ondersteuning nodig. Er is echter een groep mensen met een LVB die naast een benedengemiddeld IQ en beperkingen in hun sociaal aanpassingsvermogen, bijkomende problematiek ervaart. Deze groep heeft hierdoor (extra) ondersteuning nodig.

Specifieke ondersteuning vanuit R95

R95 heeft veel ervaring in het werken met mensen met een LVB, zowel op het gebied van zorg (R95 Routes naar Zorg) als op het gebied van werk (R95 Routes naar Werk). Als iemand een verstandelijke beperking heeft dan wil diegene, net als andere mensen, zoveel mogelijk zelf doen. Bij R95 doen we datgene wat de cliënt niet alleen kan samen met hem of haar of voor hem of haar. Maar alleen als dat nodig is.

Mensen met psychische of psychiatrische problematiek

De term psychische of psychiatrische beperking wordt gebruikt om een beschrijving te geven van een geestelijke en emotionele gesteldheid. Het begrip psychische of psychiatrische beperking wordt vaak gebruikt wanneer het functioneren van mensen als gevolg van hun aandoening langdurig belemmerd wordt. Daardoor is het moeilijk zich in het maatschappelijk verkeer te handhaven (wonen, werken, sociale contacten, studeren, enz.).

Er bestaat vaak een negatief beeld over mensen met een psychische of psychiatrische beperking in onze maatschappij. Vooral als mensen opgenomen zijn geweest binnen een psychiatrisch ziekenhuis en/of onder behandeling zijn bij een psychiater of therapeut, en daardoor langdurig niet actief deelnemen aan het maatschappelijk leven, is er vaak onbegrip vanuit de omgeving. De omgeving vindt hun gedrag vaak onaangepast en begrijpt niet waarom iemand niet (meer) deel kan nemen aan normale activiteiten en niet (meer) kan werken.

Al deze factoren roepen weer extra spanningen op bij deze groep mensen en belemmeren hen om (opnieuw) toe te treden tot de maatschappij. Veel mensen met een psychische of psychiatrische beperking raken daardoor in een sociaal isolement.

Voor mensen met een psychische of psychiatrische beperking is het vaak moeilijk om (weer) het geloof in zichzelf en hun eigen kunnen te hervinden. Door onderschatting van hun capaciteiten ontbreekt het vaak aan inzicht in eigen kunnen, mogelijkheden, beperkingen en belemmeringen.

Psychische of psychiatrische beperkingen en de symptomen die daarbij horen kunnen door medicatie en therapie worden bestreden en gelukkig soms geheel verdwijnen.

Expertise R95

R95 heeft veel ervaring in het werken met mensen met een psychische of psychiatrische beperking, zowel op het gebied van zorg (R95 Routes naar Zorg) als op het gebied van werk (R95 Routes naar Werk).

Mensen met een lichamelijke beperking

Mensen met een lichamelijke beperking hebben vaak te maken met twee belangrijke aspecten in hun leven: zij moeten hun eigen grenzen en beperkingen overwinnen en accepteren en zij moeten vechten voor acceptatie door anderen.

Mensen met een lichamelijke beperking hebben vaak te maken met een omgeving die hen onderschat in hun mogelijkheden. Regelmatig wordt er tegen hen gezegd dat zij dingen niet kunnen of dat iets niet geschikt voor hen is in verband met hun lichamelijke beperking. Het is belangrijk te beseffen dat mensen met een lichamelijke beperking net zo goed als anderen speciale gaven of talenten hebben. De manier waarop zij hun gaven of talenten tot uiting brengen kan anders zijn, maar daarmee is de kwaliteit en het niveau van de prestatie niet anders dan bij mensen zonder beperking.

Naast onderschatting hebben mensen met een lichamelijke beperking vaak ook te maken met mensen die naar hen staren en hen nakijken, hen eng of afstotend vinden en hen pesten of sociaal isoleren. Voornoemde mensen hebben weinig tot geen begrip voor de gevoelens van de gehandicapte. Dit komt meestal voort uit onbekendheid met mensen met een beperking, maar voor iemand die een beperking heeft is dit erg kwetsend en ondermijnend voor het zelfvertrouwen.

Het is belangrijk dat mensen met een beperking over zichzelf kunnen beslissen en hun eigen persoonlijke keuzes kunnen maken (op het gebied van opleiding, wonen en werk). Ook is het van belang dat zij controle hebben over en verantwoordelijk zijn voor hun eigen leven.

Expertise R95

Bij R95 werken meerdere mensen met een (ernstige) lichamelijke beperking. Zij zijn zogenaamde ervaringsdeskundigen en zij weten wat het is om te "vechten" voor hun eigen plek in de maatschappij. Daarom kunnen zij mensen met een lichamelijke beperking of een chronische ziekte goed begeleiden en coachen, zowel op het gebied van zorg (R95 Routes naar Zorg) als op het gebied van werk (R95 Routes naar Werk).

Chronisch zieken

Chronisch ziek zijn is anders dan gewoon ziek zijn: iemand wordt niet beter, iemand krabbelt niet langzaam maar zeker weer op. Chronisch ziek zijn betekent dat het (meestal) niet weer goed komt. Dit is een grote klap voor iemand die altijd gezond is geweest. Diegene moet leren accepteren dat hij of zij veel dingen niet meer kan doen die daarvoor altijd normaal waren om te doen. Als iemand te horen krijgt dat hij of zij chronisch ziek is dan moet diegene door een rouwproces. Iemand kan niet meer vertrouwen op zijn of haar eigen lichaam. Dat brengt boosheid en verdriet met zich mee. Voor veel mensen in de omgeving is dit vaak moeilijk te begrijpen.

Zichtbaar chronisch ziek

Als iemand zichtbaar chronisch ziek is (b.v. als iemand gebruik moet maken van een stok, krukken of een rolstoel) dan ziet iedereen dat er iets aan de hand is en willen mensen helpen of zaken overnemen. Hierbij bestaat echter het gevaar van betutteling. De chronisch zieke moet daarbij zijn of haar eigen grenzen goed bewaken en de regie zoveel mogelijk in eigen hand houden. De omgeving begrijpt dit vaak niet omdat men uit goede bedoelingen hulp wil bieden.

Onzichtbaar chronisch ziek

Als iemand onzichtbaar chronisch ziek is dan bestaat het gevaar van ongeloof en onbegrip. Mensen zien de chronisch zieke vaak alleen op momenten dat het (redelijk) goed met hem of haar gaat. Dat iemand dag en nacht pijn heeft en dat dit energie vreet, wordt vaak niet gezien. Als iemand een afspraak afzegt omdat hij of zij te ziek of te moe is, dan wordt er al gauw gedacht: stel je toch niet altijd zo aan. Doordat mensen met een onzichtbare chronische ziekte geen uiterlijke kenmerken hebben waaraan hun beperking te herkennen is, worden zij vaak op een te hoog niveau ingeschat. De omgeving verwacht dan teveel van hen wat leidt tot frustratie, faalervaringen en een afname van het zelfvertrouwen.

Expertise R95

R95 heeft veel ervaring in het werken met mensen met een chronische ziekte, zowel op het gebied van zorg (R95 Routes naar Zorg) als op het gebied van werk (R95 Routes naar Werk).

Mensen zonder een beperking, maar met een grote afstand tot de arbeidsmarkt

Voor iemand die al gedurende langere tijd niet betaald werkt, is de afstand tot de arbeidsmarkt vaak groot. R95 biedt mensen in deze positie ondersteuning bij het zoeken naar werk, zodat zij minder afhankelijk worden van een uitkering of deze niet meer nodig hebben. Zij vindt dat deze doelgroep extra kansen geboden moet worden om de aansluiting te vinden bij de arbeidsmarkt. Omdat ieder mens zijn of haar eigen geschiedenis en persoonlijke omstandigheden heeft, vindt R95 dat een re-integratietraject richting werk altijd maatwerk moet zijn. De ene mens is immers de andere niet. Per individu moet bekeken worden hoe groot de afstand tot de arbeidsmarkt is, welke belemmerende factoren aanwezig zijn en welke middelen, diensten of producten ingezet moeten worden om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen.

Een uniek aspect in de visie van R95 op het toeleiden van mensen naar werk is dat zij zich richt op de persoon als geheel. Dat betekent: altijd eerst een inventarisatie maken van de randvoorwaarden. Immers, voordat iemand toe is aan een traject naar werk moeten eerst de randvoorwaarden op orde zijn. Iemand zonder huisvesting, met (torenhoge) schulden, sociale problemen, problemen in de relationele sfeer en/of in de privésfeer kan zich niet concentreren op werk.

Sommige mensen zijn zelf niet (meer) in staat om oplossingen te zoeken en te vinden voor hun problemen. Ze zien door de bomen het bos niet (meer) of ze zijn gedemotiveerd geraakt omdat ze vast zijn gelopen in hun pogingen om oplossingen te vinden voor hun problemen. Hier kunnen verschillende oorzaken aan ten grondslag liggen. Ze weten bijvoorbeeld de weg niet naar de juiste instanties, ze durven zelf geen stappen (meer) te ondernemen, ze schamen zich voor de situatie waarin ze verkeren, het ontbreekt hen aan vaardigheden om zelf oplossingen te zoeken en te vinden, enzovoort. Om de randvoorwaarden op orde te brengen wordt eerst samen met de cliënt de situatie waarin hij of zij verkeert, geïnventariseerd. Mocht blijken dat er belemmerende factoren zijn om actief deel te nemen aan een traject naar werk, dan wordt de cliënt geholpen deze problemen op te lossen door intensieve begeleiding te bieden of door passende hulp te zoeken.

Indien noodzakelijk wordt de cliënt sociaal geactiveerd. Deze sociale activering kan van belang zijn om de stap naar een daadwerkelijk traject richting werk te verkleinen. De sociale activering kan veelomvattend zijn, bijvoorbeeld een training zelfstandig reizen; (opnieuw) leren zelfstandig boodschappen te doen; (opnieuw) leren stappen naar buiten te zetten door middel van een lidmaatschap van een vereniging of iets dergelijks; enzovoort.

Expertise R95

R95 heeft vanaf 1995 al ervaring in het re-integreren van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in werk (R95 Routes naar Werk).